MIDI
iletişim formatı temelde 16 kanaldan oluşur. Bu 16 kanalın her biri
birden çok ses iletebilir ancak aynı anda yalnızca bir ses programı (patch)
çalabilir. Yani aynı anda aynı kanalda hem piyano hem de keman olmaz.
Bu kanalların 10 numaralı olanı davul için ayrılmıştır. Burada
notaların her biri ayrı bir davul seti sesi çıkarır. Hangi notaların
hangi sesler verdiği daha önce söz edilen GM Standardında
belirlenmiştir. Bir MIDI portu ise bu 16 kanallık iletişim “borusunun”
ortak bir ses kaynağına yönelmesidir. Örneğin ses kartınızın MIDI
çıkışı bir “fiziksel” porttur.  Ses kartınızın
MIDI sentetizörü ise “sanal” bir MIDI portudur. Dolayısıyla standart
bir ses kartıyla biri “fiziksel” diğeri “sanal” olmak üzere iki MIDI
portunuz vardır. İleri düzey MIDI uygulamalarında da göreceğimiz gibi
daha fazla sanal port ekleyebilirsiniz. Bu şekilde bilgisayarınızın
içindeki MIDI data akışını dilediğiniz biçimde yönlendirebilirsiniz.
Birtakım profesyonel ses kartları 2,3 ve daha fazla sanal MIDI port ile
kurulur ve bu şekilde 16 x 2 (32) 16 x 3 (48) hatta 16 x 4 (64) MIDI
kanalıyla çalışabilirsiniz. Ancak bunlar “sanal” MIDI portları
olduklarından ses kartınızın seslerine komutlar gönderirler. Dışarıya
birden çok MIDI klavye bağlamak için fiziksel portlara gereksiniminiz
vardır. Bunlardan biri zaten ses kartınızın MIDI çıkışıdır.

MIDI formatı aslında sanıldığından çok daha zengin olanaklar yelpazesi sunmaktadır. Yaratıldığı yıl olan 1980�lerde, dijital müzik aletleri yapımcıları ileriyi görerek MIDI�ye pek çok �açık� özellik eklemişlerdir. O yıllarda hiç kullanılmayan ve birçoğu bugün bile henüz kullanılmayan data biçimleri MIDI içinde tanımlanmıştır. Bu data biçimleri şimdi kullanacağımız ve müziğinizi zenginleştirecek birçok unsur içeren bilgi kanallarıdır.

 

 MIDI formatında, birer dijital iletişim mesajı olarak yer alan unsurlar şunlardır:

1.     Nota mesajları

2.     Enstrüman seçme mesajları

3.     Continuous Controllers adı verilen ve notalardan bağımsız kontroller

4.     Non Registered Parameter Numbers  (kayıtlı olmayan parametre numaraları) ve Registered Parameters Numbers (kayıtlı parametre numaraları)

5.     System Exclusive mesajlar

Tüm bu unsurların hedefi dijital çalışmalarımızı sanki akustik �gerçek� çalgılarla yapılmış gibi zengin ve incelikli bir biçimde dinleyiciye yansıtmaktır. Bu unsurları birer birer inceleyelim ve hangilerini nerelerde kullanmamız gerektiğini görelim.

Tüm Kontroller, SYSTEM EXCLUSIV�ler, RPN ve NRPN�ler

Birinci sırada yer alan nota mesajları son derece açıktır. Bunlar hangi notaların ne zaman ve hangi kuvvetle çalındıklarını iletirler. Hatırda tutmanız gereken bir nokta bir notanın aslında iki mesajdan oluştuğudur. İlk mesaj notanın çalındığını ikincisi ise o notanın (o kanalda) sustuğunu söyler. Bunu neden hatırlamanızı istiyorum? Çünkü bir MIDI çalışmanın seslendirilişini susturduğunuz zaman (bazen) bir ya da birkaç notanın susmadığını duyabilirsiniz. Bu demek, herhangi bir nedenden dolayı o notaya ilişkin susturma mesajı (Note Off Message) çalgınıza ulaşmamız demektir. Bu amaçla programlarda genellikle bir ünlem işaretiyle simgelenen ve çoğunlukla Panic butonu adı verilen bir buton görürsünüz. İkinci sırada gördüğümüz enstrüman seçme mesajlarına gelince, bunlar da her MIDI mesajı gibi, belirli bir kanala yöneltilmişlerdir ve o kanalda �oturan� müzisyenin, verilen zamanda şu ya da bu çalgıya geçmesini söyler. Burada da akılda tutulması gereken nokta bu enstrüman değişikliğinin belirli bir zamanda ve belirli bir kanal için geçerli olduğudur. Bu demek olur ki bir MIDI bağlantısında 16 kanal olduğu için, aynı anda, aynı MIDI bağlantıda, 16�dan fazla değişik enstrüman bir arada çalamaz. Ancak sizin birden fazla MIDI bağlantınız olabilir, örneğin birden çok MIDI portu olan bir ses kartı ya da birden fazla ses kartının MIDI portlarına bağlanmış birden fazla ses modülü/klavye gibi. O takdirde her bir portunuzda 16 kanal MIDI çalabilirsiniz.

 

Bu kontroller arasında standart olan ve hemen tüm aygıtlarda (ancak farklı kalitelerde) bulunanlar vardır. Bunları bilmekte yarar vardır. Numara 1 Modulation (vibrato) genellikle Modulation Wheel ile uygulanır; numara 7 Volume her aygıtta bulunur ve (genellikle) uzayan seslerin içinde volüm artması ya da azalması şeklinde kullanılır; numara 10 Pan sağ-sol stereo dağılımı içindir; numara 64 Sustain Pedal (piyanodaki sağ pedal) olarak (eğer klavyenizde mevcut ise) kullanılır; daha alt sıralarda ise Reverb ve Chorus efekt göndermeleri vardır. Bunların işlemesi için ses kartınızın, klavyenizin ya da modülünüzün bunları destekliyor olması gerekmektedir. Çoğunlukla bu saydıklarımızın dışındakiler �özel� uygulamalar olarak düşünülebilir, ya (numara 2) Breath gibi özel kontrol aygıtları gerektirir ya da klavyenize özgü birtakım efektlerin belirli parametreleri için kullanılır. Bir kısmı ise MIDI formatında tümden tanımsızdır. Bunlar ancak onları kullanan bir aygıt tarafından işlenebilir. Gerçi her bir kontrole farklı giriş-çıkışlar atayabilirsiniz, örneğin 2 numaralı Breath için bir ayak pedalı kullanabilirsiniz. Bunu ses aygıtınızın ayarları içinden yapmalısınız ve pekala üfleme yerine pedal kullanabilirsiniz. Bilmeniz gereken şey bunların notalardan bağımsız kontroller olduğudur ve bunları mümkün olduğunca çok işlemeniz gerektiğidir. Aksi halde müziğiniz, elektronik müzik sevmeyenlerin (çoğu zaman haklı olarak) iddia ettikleri gibi �cansız-ruhsuz� kalacaktır.

                                                                                                                                          Melodik Net'den Alıntıdır.